D e m o c r a t is c h e R e p u b l ie k
C o n g o K i n s h a s a
Congo Democratische Republiek interglobaal:
Officiële naam: Democratische Republiek Congo; (voorheen: Belgische Congo [1908-60], Zaïre [1971-97, tijdens het bewind van Mobutu])
Oppervlakte: circa 2.345.000 km2. Aantal inwoners: circa 62.661.000 (vlg. CIA World Fact Book)
Hoofdstad: Kinshasa; andere steden: Kananga, Kisangani, Lubumbashi, Bukavu, Goma
Talen: Lingala, Frans, Swahili. Munteenheid: Congolese Franc (1 Euro = ca. 600 CDF)
Tel. internationaal voorkiesnr.: +243
Tijdsverschil met Nederland: geen/+1uur; tijdens onze zomertijd: -1uur/geen
Visum: ja; aanvragen bij Ambassade van DR Congo, Violenweg 2, 2597 KL Den Haag, tel.: 070-3547904; fax: 070-3541373
Reisboeken en Landkaarten
zie rechterkolom voor bestelinformatie
Reisgidsen:
* MANGALA, Médard Tambwe - Petit Futé: République Démocratique du Congo, uitg.: Neocity sprl/Petit Futé, 2010, ISBN 9782746926813, paperback, 360 blz., €15,95
* BERWOUTS, Kris - Landenreeks Congo, uitg.: KIT Publishers (2001), ISBN 9789068323856, paperback, €14,50
De afgelopen jaren groeide Congo uit tot het slagveld van Afrika. De langverwachte val van dictator Mobutu bracht niet de gehoopte vrede en voorspoed, maar was slechts de voorbode van nog meer anarchie en wetteloosheid. Hoe land en volk weer greep kunnen krijgen op de eigen toekomst, is vooralsnog onduidelijk. In een staat die nauwelijks nog functioneert, zijn het de maatschappelijke organisaties die wanhopig proberen nog iets overeind te houden van onderwijs, gezondheidszorg en rechtsorde. Daarnaast zijn het de vrouwen die de Congolese samenleving enigzins in stand houden. Zo is de informele economie vrijwel volledig in vrouwelijke handen.
* DIALLO, Siradiou - La République Démocratique du Congo, uitg.: Les Éditions du Jaguar (2006), ISBN 9782869503892, paperback, 253 blz., €32,50
* RORISON, Sean - Congo: Democratic Republic and Republic, uitg.: Bradt Travel Guides Ltd. (2008), ISBN 9781841622330, paperback, 240 blz., 15 kleurenfoto's, 30 kaartjes, €26,50
The first full guidebook on both Democratic Republic of Congo (DRC) and the People's Republic of Congo (PRC) in well over a decade, the Bradt guide provides full coverage of the major cities and parks of the two countries.
The Congos possess some of Africa's densest jungle terrain along with most of the continent's last remaining intact rainforest and endangered mountain gorillas. A prime attraction for the intrepid traveller the Bradt guide provides full details on National parks with advice on getting there.
+ Getting around overland, river routes, flight information
+ Essential information on safe regions and travel restrictions
+ Detailed listings of hotels and restaurants for all budgets
Landkaarten:
* ITMB, Congo and Central African Republic Travel Reference Map 1:2.000.000, uitg.: ITMB (1e ed. 2012), ISBN 9781553411666, €10,50
This is a really exciting map, in that an area as large as Europe has been added to ITMB's Africa series. ITMB has been working on this artwork for over three years. It covers all of the Democratic Republic of Congo (the former Congo-Kinshasa, or Zaire), all of the People's Republic of the Congo (known as Congo-Brazzaville or French Congo), and the Central African Republic to the north. This is in reality a map of the vast rain forest known as the Congo River Basin. A word of warning: the road network in the Congo is primitive - that means largely non-existent or in such poor condition as to wreck army trucks. ITMB shows the roads, and tried to classify them by quality, but this is a 'work in progress'.
* World Mapping Project, Congo Kongo 1:2.000.000 (Republiek en Democratische Republiek Congo), ISBN 9783831771912, uitg.: Reise Know-How Verlag Peter Rump (2007), €9,90
* Cartographia, Congo Democratic Republic 1:3.300.000, bevat gedetailleerd wegennet, afstandsaanduidingen, administratieve regio's, natuurparken, reliëfweergave, inzet overzichtskaart Kinshasa, index op de achterzijde, €9,90
* Stadsplattegrond Kinshasa 1:15.000, ISBN 9789078131007, uitg.: Aquaterra (2009), met div. buitenwijken, bijkaart luchthaven Ndjili, nuttige adressen, toeristische bezienswaardigheden, musea, ambassades, ziekenhuizen, hotels, register, [frans/engels], €18,90
* (Stadsplattegrond) Plan de la Ville de Lubumbashi 1:18.500, ISBN 9789078131069, uitg.: Aquaterra 2010 (frans/engels); Deze gloednieuwe stadsplattegrond toont de volledige stad op een uiterst gedetailleerde manier. Meer dan 200 nuttige plaatsen worden gelocaliseerd en zijn voorzien van contactgegevens. Met straatnamenindex. €16,90
(Reis)verhalen, -literatuur:
* APERS, Ludwig - Ituri, uitg.: Houtekiet (2008), ISBN 9789052409894, paperback, 256 blz., (Literaire thrillers), €17,95
Dirk was een uitstekend zeiler. Hij verdronk tijdens een tocht over het Kivumeer, in het hart van Afrika. Zijn broer Serge wil de ware toedracht van het ongeluk kennen en reist onder de dekmantel van zijn reisorganisatie naar Congo. Daar wordt hij geconfronteerd met de rauwe realiteit van een ontwricht land, dat hij jarenlang verkocht als vakantiebestemming aan de klanten van zijn reisbureau. Een misdaadroman geschreven tegen de achtergrond van een overweldigend land.
* BUTCHER, Tim - Bloedrivier: een reis naar het gebroken hart van Afrika, uitg.: Nieuw Amsterdam (2008), ISBN 9789046804766, paperback, 384 blz., €22,50
Sinds de wereldberoemde ontdekkingsreiziger H.M. Stanley in 1870 voor het eerst de indrukwekkende Congorivier afreisde, is het land de belichaming van de duistere en turbulente geschiedenis van een mislukt continent. Bijzonder verslag van een spannende en roekeloze reis door de Congo Toen journalist Tim Butcher, in opdracht van The Daily Telegraph in 2000 naar Afrika afreisde, trok de Congo zijn aandacht. Hij herinnerde zich de verhalen van zijn moeder over haar luxe Congoriviercruise in de jaren vijftig, maar zijn ontdekking dat Stanleys reis destijds ook door The Telegraph werd ondersteund en gepubliceerd gaf de doorslag: Butcher ondernam in zijn eentje dezelfde expeditie, met enkel een rugzak en een paar honderd dollar verstopt in zijn laarzen. Reizend per motor, kano en tal van andere vervoersmiddelen, geholpen door de meest kleurrijke en memorabele personages, trad hij in de voetstappen van de grote Victoriaanse avonturiers. Bloedrivier is het intrigerende verslag van een Afrikaans land dat feitelijk onbereikbaar is voor de buitenwereld.
* CONRAD, Joseph - Hart der Duisternis, uitg.: Veen, ISBN 9789020408249, paperback, 160 blz., €10,00
'Hart der duisternis' is het verhaal van kapitein Marlows zoektocht naar Mr. Kurtz, de vertegenwoordiger van een handelsmaatschappij in de Belgische Kongo. Marlows avontuur, dat hem tot in het donkere hart van Afrika brengt, dwingt hem tot een cruciale bezinning op zijn eigen waarden.
* JORIS, Lieve - Het uur van de Rebellen, uitg.: Augustus (2008), ISBN 9789045701851, paperback, 288 blz., €12,50
Assani groeit als halfwees op in de hoogvlaktes van Oost-Congo, door zijn moeder beschermd tegen de hardvochtigheid van zijn ooms. In zijn studietijd golft de bloedige strijd tussen Hutu en Tutsi in het naburige Rwanda de grens over en ontdekt hij dat hij Tutsi is. De strijd om zijn identiteit zal vanaf dat moment zijn bestaan beheersen.
* JORIS, Lieve - Terug naar Congo, uitg.: Augustus (2006), ISBN 9789045700366, paperback, 256 blz., €12,50
Op zoek naar sporen van haar heeroom, die missionaris was in Congo, reist Lieve Joris in 1985 naar Zaïre. Haar tocht leidt naar het oude Congo van de paters in de brousse, maar ook naar het Zaïre van Mobutu: ze ontmoet vertrouwelingen en critici van de president en trekt de zwarte cité in waar de vermaarde Zaïrese plantrekkerij de toon aangeeft en waar het dansen doorgaat tot de ochtend gloort. In een oude roestige boot vaart zij de Zaïrestroom op. Terug naar Congo is een zoektocht naar het koloniale verleden, maar ook een scherpzinnig portret van het dagelijks leven in een Afrikaanse staat.
* JORIS, Lieve - Dans van de luipaard, uitg.: Augustus (2006), ISBN 9789045700861, paperback, 448 blz., €15,00
Tien jaar na haar veelgeprezen Terug naar Congo arriveert Lieve Joris opnieuw in Congo. Mobutu is net gevlucht, de kindsoldaten van Kabila zijn in de hoofdstad, de verwachtingen zijn hooggespannen. Maar het land dat zij binnenreist is leeggeroofd, de mensen voelen zich aan zichzelf overgeleverd, tribalisme en verdeeldheid tieren welig.
Een eeuw na Joseph Conrads Hart der duisternis is Congo nog steeds een moeilijk doordringbaar land. Lieve Joris heeft het aangedurfd dit gebied te bereizen op een hachelijk moment in zijn geschiedenis. Dans van de luipaard is een schrijnend portret van een uiteenvallende natie, maar tevens een hommage aan een volk dat de kunst van het overleven als geen ander volk in Afrika verstaat.
* KINGSOLVER, Barbara - De gifhouten Bijbel, uitg.: Ooievaar/Prometheus, ISBN 9789044617146, paperback, 516 blz., €15,00
Eind jaren vijftig trekt Nathan Price met zijn vrouw Orleanna en hun vier dochters naar een dorp in Kongo om de bevolking tot het christendom te bekeren. De onderneming is van begin af aan gedoemd te mislukken. Het gezin is niet ingesteld op de harde, primitieve levensomstandigheden, en Nathans fanatisme en onbegrip voor zijn omgeving roepen gevaarlijke reacties over hen af. Als de kerk zijn handen van Nathan af trekt en de onrust in Kongo toeneemt, vlucht Orleanna met haar dochters door het oerwoud naar de bewoonde wereld. De gifhouten bijbel is een meeslepende familiegeschiedenis en een ontnuchterend verslag van de gruwelen van religieus fundamentalisme in een uitgebuit land tussen kolonialisme en onafhankelijkheid.
* LIEBOWITZ, Daniel & Charles Pearson - De laatste expeditie van Stanley, uitg.: Mets & Schilt (2008), ISBN 9789053305911, gebonden, 344 blz, 
Het aangrijpende en ware verhaal over Henry Morton Stanleys laatste trektocht door Afrika (1886-1889) om Emin Pasja te redden, de gouverneur van zuidelijk Sudan. Pasje was al drie jaar van de buitenwereld afgesloten door diverse oorlogen rondom zijn gebied. De expeditie kostte honderden mensenlevens toen Stanley en zijn manschappen zich een weg baanden door het laatste grote onverkende gebied in het hart van Afrika, het grimmige Ituriwoud.
* MUAMBI, Alphonse - Democratie kun je niet eten, uitg.: KIT Publishers (2009), ISBN 9789068326956, paperback, 150 blz., €16,50
In dit boek neemt Alphonse Muambi ons mee op zijn reis door Congo, waar hij in 2006 de verkiezingen waarnam. Hij beschrijft niet alleen de politieke verhoudingen, maar vertelt meeslepend over het alledaagse leven van de gewone Congolees. Alphonse Okatende Muambi vluchtte in 1994 vanuit Congo naar Nederland. In 2003 rondde hij de lerarenopleiding wiskunde af aan de Fontys Hogeschool te Rotterdam. Hij blijft op verschillende manieren nauw betrokken bij de Democratische Republiek Congo. Uiteraard vanwege familiebanden, maar ook door zijn inspanningen Congolese scholen te ondersteunen. In 2006 trad hij namens Nederland op als verkiezingswaarnemer in Congo.
* POLMAN, Linda - De varende Stad, uitg.: Rozenberg (oorspr.: Arbeiderspers, 1991), ISBN 9789051708899, paperback, 166 blz., €14,90
De rivierbootreis van de Zaïrese hoofdstad Kinshasa naar Kisangani midden in de wildernis duurt zeker twee weken. Linda Polman scheepte zich in. Er was plaats voor 1500 mensen, er waren 2000 plaatsbewijzen verkocht. Een schip vol beroepsreizigers, kooplui vooral, die zich generaties lang via de rivier door het oerwoud verplaatsen. Er zijn toverdokters en tandartsen aan boord, waarzeggers, schoenpoetsers, handlezers en hoeren. Verstekelingen zijn een ware plaag. Per reis blijken er zich zo'n vijfhonderd aan boord op te houden.
Op een nuchtere, bijna onderkoelde manier - en dat maakt haar verslag juist zo boeiend - doet Linda Polman verslag van de gekte om haar heen. Het schip is een varende stad. Het drinkwater raakt op, er dreigt cholera uit te breken. Door oeverbewoners aangesleepte krokodillen, de poten op de rug vastgebonden en met touwen om de kaken, vullen de toch al overvolle dekken.
Kafka in het oerwoud, daar lijkt deze enkele reis Kisangani nog het meeste op. Het verslag van deze danteske bootreis door het hart van Afrika heeft Linda Polman uitgebreid met andere Afrikaanse ervaringen. Ze stuitte ondermeer op de uitzonderlijk moordlustige nijlpaarden die het Meer van Malawi onveilig maken en had bevreemdende ontmoetingen met Keniase woestijnnomaden. Het heeft een intrigerend boek opgeleverd.
* R
EYNEBEAU, Marc -
Terug naar Congo: op zoek naar de guaveboom uit mijn jeugd, uitg.: Lannoo (2011),
ISBN 9789020992953, paperback, 144 blz., €19,95
Marc Reynebeau bracht zijn jeugd door in Albertstad, zoals het heette toen het nog Belgisch-Congo was, een stadje in het noorden van de provincie Katanga aan het Tanganykameer.
Later, als journalist, bleef hij zich verdiepen in de geschiedenis en de politiek van Congo. Naar aanleiding van de 50ste verjaardag van de onafhankelijkheid van Congo trok Reynebeau terug naar Kalemie om te kijken of hij de guaveboom in de tuin van zijn geboortehuis nog kon vinden. Maar de guaveboom is niet meer, net zoals zoveel andere zaken. Ook de textielfabrief Filtisaf, waar zijn vader samen met 1500 Congolezen werkte, is al bijna twintig jaar dicht.
Wars van nostalgisch gezwijmel én met kennis van zaken brengt Marc Reynebeau een aangrijpend portret van een complex land.
* V
IJVER, Steven van de -
Afrika is besmettelijk, uitg.: Nijgh & Van Ditmar (2008),
ISBN 9789038890500, paperback, 272 blz., €17,50
Vol idealen rijst tropenarts Steven van de Vijver naar de Democratische Republiek Congo, waar hij voor AzG een jaar in een crisisgebied zal werken. Tijdens zijn verblijf wordt hij constant geconfronteerd met het leven in deze ontwrichte maatschappij en zijn rol daarin als blanke hulpverlener. Dat blijkt een intens bestaan met spannende momenten in de operatiekamer en ontmoetingen met medicijnmannen die zwarte magie beoefenen. Op informatieve, humorische en persoonlijke wijze wordt het leven van een tropenarts in een ontwikkelingsland beschreven.
* Weltevreden, Henk - Congo Blues, uitg.: Republiek (2005), ISBN 978907716403, paperback, 
In april 2004 reisde Henk Weltevreden af naar Kinshasa. Hij wilde zien waar zijn achtjarige pleegdochter Ngudi, die al zes jaar bij hem en zijn vrouw woont, terecht zou komen als zij met haar biologische moeder naar Congo zou worden uitgewezen. Hij trof een land aan in anarchie en oorlogsgeweld. Een veilig land, volgens de Nederlandse regering. Congo Blues is een hoogst actueel verslag, waarin pleegouders vechten tegen de windmolens van de Nederlandse bureaucratie. Scherp, maar ook met humor en sterke verbeeldingskracht beschrijft Weltevreden de ontwikkeling van een in Nederland geboren Afrikaans meisje en hij toont aan hoe het lot van kinderen wordt opgeofferd aan rigide politiek en de letter van de wet.
Talen:
* ETSIO, Edouard - Parlons Lingala Tobala lingala, uitg.: L'Harmattan (2003), ISBN 2747539318, paperback, 240 blz., €29,50
LANGUE MÉTHODE AFRIQUE NOIRE République Démocratique du Congo (Afrique centrale). En Afrique centrale, le lingala pouvait devenir l'une des principales langues d'échange économique. En attendant, c'est la langue française qui occupe les devants de la scène. Pourquoi le lingala a-t-il perdu autant d'espace face au français ? Pour répondre à cette problématique, l'ouvrage traite d'abord de la genèse du lingala et de son espace de prédilection, des aspects liés à son espace géographique, et de sa structure linguistique. Sont abordées ensuite les questions liées à sa structure lexicologique, syntaxique et grammaticale, et enfin l'aspect politique et culturel de cette langue.
* MPASI, Rogério Goma - Le Lingala de Poche; Guide de conversation, uitg.: Assimil (2008), ISBN 9782700503425, paperback, 192 blz., [franstalig] €14,50
Basis taalgids voor het Lingala zoals dat gesproken wordt in Kinshasa en Brazzaville.
* MPASI, Rogério Goma - Lingala für Kongo und Republik Kongo (Wort für Wort), uitg. : Reise KnowHow, ISBN 3894162600, paperback, €9,50
Umschlagklappen mit Aussprache und wichtigen Redewendungen, Wörterliste Lingala-Deutsch, Deutsch-Lingala. Lingala spricht man hauptsächlich in Zaire, im Kongo und in Nord-Angola, es kommt heute aber auch immer häufiger in einigen Teilen Gabuns, Zentralafrikas und Uganda vor.
Noch immer gibt es wenig Sprachführer, die ausreichend Kenntnisse in Lingala vermitteln, so daß man auch außerhalb der Arbeits- oder Hotelwelt Kontakt zu den Einheimischen herstellen könnte. Dieser Sprechführer soll nun allen individuell reisenden Touristen helfen, vieles selbständig in den oben genannten Ländern zu unternehmen und mehr zu erleben und zu erfahren, als dies ohne Sprachkenntnisse möglich wäre.
* MPASI, Rogério Goma - Lingala: Kauderwelsch Aussprache-Trainer für Kongo-Reisende und Zaire-Reisende, Audio-CD, in deutscher und afrikanischer Sprache, uitg.: Reise Know-How Verlag Rump (2005), ISBN 9783831761272, €9,80
* NASSENSTEIN, Nico - Kauderwelsch Sprachführer: Kikongo - Wort für Wort, uitg.: Reise Know-How Verlag Rump, ISBN 9783894163891, pocketformaat, 192 blz., €9,50
Ausstattung: Umschlagklappen mit Ausspracheregeln und wichtigen Redewendungen, Wörterlisten Deutsch - Kikongo, Kikongo - Deutsch.
Kikongo ist eine der wichtigsten Verkehrssprachen in der Republik Kongo, in Angola und der Demokratischen Republik Kongo. Der Zugang zu Land und Leuten erschließt sich zunächst nur über die Sprache. Angesichts der vielen Hundert Sprachen des Kongobeckens kommt dem Kikongo ein vereinender Charakter zu: zwischen Kongolesen und Angolanern, zwischen europäischen Besuchern und Afrikanern. Wer sich der Sprache und somit den Menschen nähert, kann verschiedene Welten und Kulturen kennenlernen, um das übliche Bild von Zentralafrika zu hinterfragen und neu zu gestalten.
Geschiedenis:
* Bilsen, Jef van - Kongo 1945-1965: Het einde van een kolonie, uitg.: Davidsfonds/Leuven (2e herz. ed. 1993), ISBN 9061525993, pb., 284 blz., 
- niet meer leverbaar
Jef van Bilsen is de auteur van het bekende Dertigjarenplan voor een geleidelijke 'ontbelgisering' van Congo. Later werd hij de persoonlijke adviseur van Kasavubu, de eerste president van het onafkankelijke Congo.
* BUSSELEN, Tony - Congo voor beginners, uitg.: Epo (2010), ISBN 9789064455896, paperback (12,5 x 20 cm), 196 blz., €14,95
Corruptie, oorlog, plundering, ellende: dat is het beeld dat we voorgeschoteld krijgen over Congo. Een land om moedeloos van te worden. Maar blijft dat beeld ook overeind als we het confronteren met de werkelijkheid? Tony Busselen, die vier jaar geleden nog in Kinshasa woonde, deed de oefening. Hij vertrok vanuit het aloude motto 'wie het heden wil begrijpen, moet naar het verleden kijken'. Geen wonder dus dat dit boek leest als een beknopte geschiedenis van Congo. De auteur tracht te begrijpen hoe de Congolezen tegen het kolonialisme aankeken en waarom ze het bestreden. Hoe de dictatuur van Mobutu tot stand kwam, hoe ze in leven werd gehouden en wat ze betekende voor de Congolezen. Waarom Mobutu werd omvergeworpen en wat er nadien allemaal gebeurde. Congo voor beginners wil een eerlijk beeld schetsen maar ook een instrument zijn voor verdere solidariteit met het land.
* GONDOLA, Ch.Didier - The History of Congo (The Greenwood History of the Modern Nations), uitg.: Greenwood Press, (2003), ISBN 9780313316968, gebonden, 248 blz., bevat kaarten, tabellen, €45,80
This book begins with a survey of Congo's early history, when diverse peoples such as the Luba, the Kuba, and the Nilotic inhabited the area, and continues by tracing the country's history through the Belgian period of colonization and the dictatorships of Mobutu and Kabila. Biographical portraits present important figures in Congo's storied history. An annotated bibliography and chronology help make this the most current and accessible introduction to this fascinating, complex, and long-suffering nation.
Table of Contents:
Preface - Introduction - The Congo Basin in Ancient and Precolonial Times -Colonial Conquest 1885-1890 -Leopoldian Congo 1885-1908 -Bula Matari 1908-1945 -The Crisis of Decolonization 1945-1960 -The First Republic 1960-1965 -The Second Republic 1965-1990 -Democratic Transition 1990-1997 -The Third Republic 1997-2001 -Epilogue: Africa's First Continental War -Appendix: Notable People of the Congo -Selected Bibliography -Index.
* Hochschild, Adam - De Geest van Koning Leopold II en de plundering van de Congo, uitg.: Meulenhoff (1998), ISBN 9029050810, paperback, 360 blz., 
- niet meer leverbaar
* Hochschild, Adam - De Geest van Koning Leopold II en de plundering van de Congo, uitg.: Meulenhoff (12e ed. 2003), ISBN 902907339X, pocket, 360 blz., 
- niet meer leverbaar
Congo, de grootste en wat bodemschatten betreft de rijkste staat van Midden-Afrika, dankt zijn ontstaan aan een man, nl. de Belgische koning Leopold II. Door uiterst gewiekst te opereren wist hij op de Conferentie van Berlijn (1884/85) internationale erkenning te krijgen voor de Congo Vrijstaat, een staat die in feite niets anders was dan zijn privekolonie. Onder het mom van strijd tegen de Arabische slavenhandel en het brengen van beschaving vestigde de koning een waar schrikbewind. Dwangarbeid, onderdrukken van opstanden, willekeurige executies, honger, ziekten en uitputting eisten een zware tol. Deze verschrikkingen leidden tot het ontstaan van een internationale protestbeweging. Mede onder de druk van deze beweging besloot de koning Congo te verkopen aan de Belgische staat. Dit boek geeft een uitstekende beschrijving zowel van de geschiedenis van de Congo Vrijstaat alsmede van die van de internationale protestbeweging. De levenslopen van de hoofdrolspelers maken deel uit van de beschrijving. De auteur heeft vele bronnen geraadpleegd. Het resultaat is een uitzonderlijk waardevol boek dat wetenschappelijk verantwoord is zonder dat dit ten koste gaat van de leesbaarheid. - NBD|Biblion
* POPPE, Guy - De boom waarnaar ze stenen gooien: Congodagboek 1997-2009. uitg. Meulenhoff/Manteau (2009), ISBN 9789085421443, gebonden, 512 blz., €24,95
Guy Poppe heeft de historische gebeurtenissen in Congo van nabij gevolgd, tot aan Joseph Kabila's eedaflegging als radiojournalist en daarna als gepassioneerde getuige. Zijn dagboek geeft een uniek beeld van de getormenteerde periode die Congo het voorbije lange decennium meegemaakt heeft. In De boom waarnaar ze stenen gooien is een journalist aan het woord die trouw blijft aan de waarheid. Zelden is het verhaal van het hedendaagse Congo zo helder, zo indringend beschreven.
* REYBROUCK, David van – Congo, een geschiedenis, uitg.: De Bezige Bij (2010), ISBN 9789023456636, gebonden, 680 blz., €29,90
Congo barst van de grondstoffen die onontbeerlijk zijn in onze moderne tijd – én van de gruwelijke conflicten. Hoe kon de vroegere, relatief rustige kolonie van België, sinds 1960 onafhankelijk, zo veranderen? David Van Reybrouck beschrijft voor het eerst de verbijsterende geschiedenis van Congo, van ruim voor de komst van de ontdekkingsreiziger Stanley tot en met de invloed van China in de laatste tien jaar en de recente economische crisis. Van 1885 tot 1908 werd het land bestierd door koning Leopold II die een fortuin verdiende met de exploitatie van rubber. De kolonisatie door België in de periode van 1908 tot 1960 zorgde voor industrialisatie en infrastructuur. De onverhoedse overgang van kolonie naar onafhankelijke staat rond 1960 is een adembenemend verhaal vol idealisme en gekonkel. Het nieuwe land stortte zich in een turbulent avontuur dat steeds wilder en chaotischer werd en na tweeëndertig jaar dictatuur onder Mobutu leidde tot een van de dodelijkste conflicten sinds de Tweede Wereldoorlog. Van Reybrouck baseert zich niet alleen op zeldzaam archiefmateriaal en baanbrekend onderzoek, maar vooral ook op honderden gesprekken die hij met Congolezen voerde. Zijn ooggetuigen gaan van eeuwlingen tot kindsoldaten, van rebellenleiders tot smokkelaars, van ministers tot maniokverkoopsters.
* REYNTJENS, Filip - De Grote Afrikaanse Oorlog: Congo in de regionale geopolitiek 1996-2006, uitg.: Meulenhoff/Manteau (2009), ISBN 9789085421733, paperback, 364 blz., €22,50
In De Grote Afrikaanse Oorlog beschrijft Filip Reyntjens de uitzonderlijke combinatie van factoren die heeft geleid tot wat de Amerikaanse viceminister voor Afrikaanse Zaken Susan Rice in 1998 de 'Eerste Afrikaanse Wereldoorlog' noemde. De voornaamste factoren zijn ongetwijfeld de extreme zwakte van de Zaïrese (Congolese) staat en de gevolgen van de Rwandese burgeroorlog. De etnische tegenstellingen in Rwanda, Burundi en Oost-Congo hebben een nefaste rol gespeeld, evenals de steeds verschuivende allianties in de regio (waar iedereen redeneert volgens de logica van 'de vijand van mijn vijand is mijn vriend'). Maar ook de criminalisering van staten en economieën, en de incoherentie van de zogenaamde internationale gemeenschap hebben een context gecreëerd waarin extreme destabilisering en onbeschrijflijk menselijk leed mogelijk en zelfs onvermijdelijk werden.
* VRANCKX, Rudi - De ontdekking van Congo: Reis naar het hart van Afrika, uitg.: Manteau (april 2010), ISBN 9789085422129, paperback, 248 blz., €19,95
50 jaar onafhankelijkheid van Congo. Wat blijft er nog over van de Belgische koloniale aanwezigheid in Congo? En, belangrijker, wat blijft er eigenlijk over van Congo? Ruim anderhalve eeuw na Stanley is de Belgische aanwezigheid in Congo een verre herinnering. Het land is een puinhoop, ten prooi aan corruptie, politieke willekeur en een nieuwe generatie kolonisatoren, uit China dit keer. De afgelopen tien jaar heeft er een grote Afrikaanse oorlog gewoed die aan miljoenen mensen het leven heeft gekost en belangrijke delen van Congo over de rand van de afgrond heeft geduwd. Rudi Vranckx zoekt de laatste getuigen in Congo op om hen hun visie van de geschiedenis te laten geven. De Congolezen zelf komen aan het woord. Op zijn uitgebreide reis door Congo ontdekt Rudi Vranckx een land dat we eigenlijk niet meer kennen.
DVD's:
* Congo River - Beyond Darkness, 1 DVD-Video, taal: Frans, Lingala en Swahili, duur 116 minuten. Een film van Thierry Michel (2008) België/Frankrijk 2006. #6402468. Alive; Alamode Film. Regiocode: 2. Extra's: The Making of… €22,50
Een fascinerende reis van de monding tot aan de oorsprong van de Congo. Roestige, ijzeren rivierboten zijn het belangrijkste transportmiddel en ze lijken op drijvende dorpen, beladen met oude en jonge mensen, tenten en kookplaatsen, geiten, leguanen en geslachte apen. Het zijn gewoon de enige overgebleven transportmiddellen in een land waarvan het verkeerssysteem al net zo ineengestort is als alle andere overheidssystemen. Watervallen, stroomversnellingen en het streven naar winsten van de rederijen maken de reis tot een waar kansspel. Net als de oorlog om grondstoffen, die de Congo vooral in het oosten nog in zijn greep houdt. Tijdens deze reis beleeft men in alle hevigheid de ervaringen van het rivierlandschap, van de gezangen van de nationalistische soldaten in hum boomkano's, en de Mai-mai krijgers tot het onafgebouwde paleis van ex-dictator Mobutu, dat nu langzaam ten prooi valt aan het oerwoud. Overduidelijk wordt hoezeer dit land ten onder is gegaan. Maar als de reizigers over land een stroomversnelling willen passeren ontmoeten zij ook mannen die in het zweet huns aanschijns en zonder betaling een 125 kilometer lange spoorweg aan het herstellen zijn en dan blijkt dat sommigen nog hoop koesteren en hun toekomst in eigen hand willen nemen.
* * * Reisboekhandel INTERGLOBE, Vinkenburgstraat 7, 3512 AA Utrecht * * *
